Nuriye Akman
Sabah Gazetesi
Ülgen’in kitabına Türkiye’de yaşayan yabancılardan olumlu tepki geldi: Türkiye hakkında gerçek bir eser.
Türkler hakkında, Türkler tarafından yazılan ilk İngilizce kitabı Nazif Ülgen kaleme aldı. Son olarak CHP Kurultayı’ndaki genel başkanlık yarışıyla gündeme gelen, eğitimci-yazar, Yeni Ufuklar Koleji ve English Fast’in kurucusu olan Ülgen’in kitabı TÜRKLER/Aynanın Öteki Yüzü. Türkiye ve Halkına Bakış adını taşıyor. Yabancıların bilgilenmesi amacıyla, esprili bir dille yazılmış. Tanımadıkları bir ülke hakkında kolay fikir edinme ihtiyacına yanıt veriyor. “Ne, nerede, nasıl” bilgilerini de içeren haritalar gibi.
Böyle bakılırsa mesele yok. kitap bir açığı kapamıştır. Ama yine de kitap bana, “Bir millet hakkında genellemeler yapmak bu kadar kolay mı olmalı?” sorusunu sordurdu. Elde bilimsel veriler olmadan, salt gözlemlere dayalı bir değerlendirme bir ülkeyi ve halkını ne kadar tanıtabilir?
Dost meclislerinde, öğrenci kafelerinde, gazete haberlerinde söz edildiğinde, hiç rahatsız olunmayan, yani biz bize mazoşist bir keyifle konuşulan bazı acı gerçekleri yabancılara “İşte biz böyleyiz” üslubuyla aktarmak biraz tuhafıma gitti. Fakat sonra düşündüm, Ülgen, bilimsel bir kitap yazma iddiasında değil ki. Herkesin “Türkiyesi ve Türkleri” kendi penceresinden tabii ki farklı görünecek.
Keşke başkaları da kendi Türklerini ve Türkiyelerini İngilizce, Fransızca, Almanca, Arapça, Rusça olarak yazsalar. Kitap fuarlarında, kitapçı raflarında, turistlere hitap eden büfelerde, çarşılarda, kilimlerin bakırların arasında yan yana dizili olsa bu kitaplar… Türk olmayanlar, bir değil, birkaç açıdan Türkler’i okusa.
Siz olsanız Türkler hakkında hangi genellemeleri yapmaktan çekinmezdiniz? Dünya Kitapevlerinde bulabileceğiniz kitabında Nazif Ülgen’in bazı genellemeleri şunlar:
Türkler duvarlarını bir sanat eseri ile dekore etmez, masaya çiçek koymaz.
Bir Türkün bir Türk’e verdiği randevuya zamanında gelmesi gerçek bir mucizedir.
Geleneksel olarak Türk erkeği karısının önünde yürür.
Türk erkeği kendinden önce gönül ilişkisi olan bir kızla evlenmez… Kız bakire değilse hiç evlenmez…
Türkler kendilerine yapılan adaletsizliği kolayca unutur…
Türkler materyalist değildir; karaktere değer verirler, paraya değil.
Türklerin materyalist olmaması ekonomiyi zayıflatmıştır.
Türkler kötümserdir ve gülümsemezler.
Türkler çoğunlukla koyu renk giyer.
Türk erkeği karısını başka bir adamla görürse katil olur.
Kadınlar nadiren kocalarını aldatır.
Türkler göçebe ruhlarını terk etmediler. AB’nin kapıları açılırsa, Avrupa’yı istila edeceğimizi biliyorlar.
Bir Türk için ilk sırada ailesi, ikinci sırada arkadaşları, üçüncü sırada işi gelir. Oysa Batılıların birinci sırasında işi, ikinci sırada kendisi, üçüncü sırada ailesi gelir. Türkler birinci sıraya işlerini koyamadıkları için ekonomi gelişmedi.
Yabancı bir yatırımcı bir Türkler iş akdi imzalayacağı zaman akdi Türk’e uzatıp okumasını beklerse, Türk okumadan imzalar ancak daha sonra ihtilaf çıkar. Çünkü Türk’e mukavele imzalatılmadan her madde teker teker sözlü ifade edilmeli. Aksi halde Türk “Bana bunu söylememiştin” der.
Yüzde 70 enflasyona rağmen halk mutludur.
YABANCI GÖZÜYLE
“Türkler” kitabını Türkiye’de yaşayan yabancılara da sorduk. Şunları söylediler.
George Ciamba (Romanya Büyükelçisi): Türkiye’ye geldiğimden beri, neden Türkler hakkında bir yabancı yazar değil de kendileri tarafından yazılmış bir eser okuyamadım diye üzülüyordum. Bu nedenle yazarı kutlarım. Turistler, işadamları ve diğer okuyucu kitlesi Türkler hakkında her türlü detayı bu kitapta bulabilir.
Kitap, Türk kültürü, tarihi, politikası ve gelenekleri hakkında gerçek bir kaynak. Yazar, eleştiriye maruz kalmayı da göze almaktadır. Türk zekâsının zenginliklerini kullanarak fikirlerini okuyucuya büyük bir hazla ulaştırmayı başarmıştır. Kitapta Türk ve Amerikan kültürleri arasındaki paralelliklerden de söz ediliyor. Bu, okuyucu için merak uyandıran bir yaklaşım ve insanlar arasında hala kültürel yönden benzerlik olduğunu göstererek, yersiz uzaklaşmaların üstesinden gelmeyi bir amaç olarak sergilemektedir.
Phd. Ian D. White. (Öğretmen yetiştiren eğitmen): Türkler hakkında başlangıcından günümüze kadar her konuda genel görünümler sergileyen İngilizce bir eser turistler, işadamları, öğretmenler, yurtdışından gelen öğrenciler, sık sık Türkiye’ye gelen ziyaretçiler ve göçmenler için kolayca bulunabilir olmalı. Ülgen, Türklerin psikolojik yapısını ve tarihini oldukça eğlendirici bir şekilde sunmuştur. Türk kültürü hakkındaki kendi bilgisi ile kendi teorilerini destekleyici özel deneyimlerini birleştirmiştir. On iki yıldır Türkiye’de yaşayan bir yabancı olarak kitabı beğeni ile okudum.
Prof. Dr. Edna Mc. Millan: Son iki senedir Türkiye’de yaşayan bir Kanadalı olarak Türkler kitabından büyük bir keyif aldım. Ülgen, Türk kültür ve yaşamının değişik kesimlerinin gerçeklerini yakalamış. Güncel olayların nedenlerini ve bugüne adaptasyonunu açıklamış. Eşimin yolda benim önümde yürümesi asla kabul edemeyeceğim ve alışamayacağım bir olay. Resmi dairelerde bir şey yapmadan işe yaramaz kişilerin oturmasını binlerce kişinin kuyruklarda beklemesini de asla kabullenemem doğrusu. Atatürk’ün Türkiye’de yeni bir demokrasi kurma çabalarından söz ediyor. Atatürk’ün yaratıcılığı reformları beraberinde getiriyor; fakat gerçek demokrasiyle sonuçlanamıyor. Kitabın son bölümü Türkiye’nin bitmediği, yok olmadığını, aksine yeni başladığını belirtiyor. Öyle olmasını umuyorum.